تبلیغات
یاس نبی - حقیقت توبه
انا اعطیناک الکوثر




جمعه 9 تیر 1391

حقیقت توبه

   نوشته شده توسط: ارژنگ    نوع مطلب :ترنم تذکر ،احادیث ،

 

توبه (لفظ) نیست بلکه (عمل) است. (قَول) نیست بلکه (فعل) است.

وقتی کسی به زشتی گناه آگاه می شود و از خطاهای گذشته پشیمان می گردد و تصمیم بر عدم تکرار آن می گیرد و در جبران و تدارک ضایعات گذشته می کوشد، اینجا یک توبه ی واقعی محقق یافته است. اگر در روایات، توبه همان پشیمانی دانسته شده، از آنجاست که ندامت ، به عمل می انجامد.

 

تا کسی (پشیمان) نشود، تصمیم بر (ترک گناه) نمی گیرد و تا حالت (ندامت) برای گنهکار حاصل نشود ، تصمیم جدی برای اصلاح خویش و جبران گذشته نخواهد داشت. پس ندامت ، یک عنصر اساسی در تحقق توبه است، عذرخواهی و استغفار، مرحله ای از آن است و جبران گذشته، مرحله ای دیگر.

 

در آیات قرآن، معمولا توبه همراه با اصلاح ، عمل صالح ، تبیین و ... بیان شده است، مثل آیه

 

 

(و من تاب و عمل صالحآ....) فرقان 71

یا آیه ی

(الا الذین تابوا و اصلحوا و بینوا....) بقره 160

در نهج البلاغه، برای توبه مراتب شش گانه بیان شده که حقیقت توبه را نشان می دهد. شخصی در حضور امیرالمومنین گفت: (استغفرالله).

حضرت برآشفت و به او فرمود: ( می دانی استغفار چیست؟ استغفار، درجه ی انسان های والاست، کلمه ای است که بر شش معنی و مرتبه گفته می شود:

1- پشیمانی از گذشته

2- تصمیم بر ترک گناه برای همیشه

3- پرداخت حقوق مردم و حلالیت خواستن از آنها

4- پرداختن به انجام واجبات الهی که فوت شده است

5- گوشتی را که از حرام بر بدنت رشد کرده ، ذوب کنی تا گوشت تازه بروید

6- چشاندن سختی طاعت به جسم، همان گونه که لذت گناه را چشیده است،

در آن هنگام بگو (( استغفرالله))     

نهج البلاغه ، حکمت 417

 


این کلام علوی نشان می دهد که توبه و استغفار ، صرفا امری زبانی و ظاهری نیست و حتی تنها نفی هم نیست، بلکه اثبات هم هست. تنها دست کشیدن از کار بد نیست ، بلکه جنبه اثباتی و کارهای جبرانی هم دارد. باید با (حسنات) ، گناهان را بپوشاند و با پرداخت حقوق مالی دیگران و ادای واجبات الهی و جبران حق تضییع شده ی مردم و اهانت ها و غیبت ها و افتراها، زمینه آمرزش الهی را فراهم ساخت.

به هر حال، شرط نخست و گام اول آن است که انسان به حدی از خود آگاهی و بصیرت و بیداری دست یابد که از زشتی عمل خود به مرحله ی ندامت برسد. اگر در دل پشیمانی حاصل نشود و همچنان علاقه به گناه و اراده ی معصیت باشد ، توبه ظاهری و استغفار زبانی دردی را درمان نمی کند و بار انسان را سبک نمی سازد. در احادیث است:

(( کسی که استغفار می کند ، اما در دل تصمیم بر گناه دارد ،

همچون کسی است که استغفار را به مسخره گرفته است.))

 

خوابها در پرده دارد دیده ی بیدار ما

از ته دل نیست در میخانه استغفار ما

سبحه بر کف، توبه بر لب، دل پر از ذوق گناه

معصیت را خنده می آید ز استغفار ما