تبلیغات
یاس نبی - دیدگاه شهید مطهری درباره حریم عفاف (1)
انا اعطیناک الکوثر




پنجشنبه 13 مهر 1391

دیدگاه شهید مطهری درباره حریم عفاف (1)

   نوشته شده توسط: ارژنگ    نوع مطلب :عفاف و حجاب ،شهـیـد مـــطهری ،

به نام خدا

دوستان عزیز سلام؛

در این پست به حریم عفاف از دیدگاه استاد شهید مطهری پرداخته خواهد شد.

خداوند متعال در آیه 59 - 60 سوره احزاب چنین است:

یا ایها النبی قل لازواجك و بناتك و نساء المؤمنین یدنین علیهن‏
من جلابیبهن ذلك ادنی ان یعرفن فلا یؤذین و كان الله غفورا رحیما (59)

لئن لم ینته المنافقون و الذین فی قلوبهم مرض و المرجفون فی المدینة
لنغرینك بهم ثم لا یجاورونك فیها الا قلیلا (60(
ترجمه: ای پیغمبر به همسران و دخترانت و به زنان مؤمنین بگو كه‏
جلبابهای (روسری ها) خویش را به خود نزدیك سازند. این كار برای اینكه‏
شناخته شوند و مورد اذیت قرار نگیرند نزدیكتر است و خدا آمرزنده و مهربان است.
اگر منافقان و بیمار دلان و كسانی كه در شهر نگرانی به وجود می‏آورند،
از كارهای خود دست بر ندارند ما تو را علیه ایشان خواهیم برانگیخت. در
آن وقت فقط مدت كمی در مجاورت تو خواهند زیست.

در این آیه دو مطلب را باید مورد دقت قرار داد: یكی

اینكه جلباب چیست و نزدیك كردن آن یعنی چه؟ دیگر اینكه آنچه به عنوان‏
علت و فایده این دستور ذكر شده كه: "شناخته شوند و مورد آزار واقع‏
نشوند" چه معنی دارد؟

اما مطلب اول: در اینكه جلباب چه نوع لباسی را می‏گویند، كلمات‏
مفسرین و لغویین مختلف است و به دست آوردن معنای صحیح كلمه دشوار می‏باشد.

 

در المنجد می‏نویسد:
"
الجلباب: القمیص او الثوب الواسع " ( یعنی جلباب پیراهن یا
لباس گشاد است.)

 

در مفردات راغب كه كتاب دقیق و معتبری است و مخصوص شرح لغتهای‏
قرآن نگاشته شده است می‏گوید:
"
الجلابیب: القمص و الخمر " ( یعنی پیراهن و روسری)

 

قاموس می‏گوید:
"
و الجلباب كسرداب و سنمار: القمیص و ثوب واسع للمرأه دون‏
الملحفة او ما تغطی به ثیابها من فوق كالملحفة، او هو الخمار. یعنی‏
جلباب عبارت است از پیراهن و یك جامه گشاد و بزرگ كوچكتر از ملحفه.
و یا خود ملحفه ( چادر مانند ) كه زن به وسیله آن تمام جامه‏های خویش را
می‏پوشد، یا چارقد."

 

در لسان العرب می‏نویسد:
"
الجلباب ثوب اوسع من الخمار دون الرداء تغطی به المرأه رأسها و
صدرها. یعنی جلباب جامه‏ای است از چارقد بزرگتر و از عبا كوچكتر. زن‏
به وسیله آن سر و سینه خود را می‏پوشاند."

عبارت "كشاف" نیز قریب به همین است. و در تفسیر مجمع البیان‏
آنجا كه لغت را معنی می‏كند می‏گوید :

" الجلباب خمار المرأه الذی یغطی رأسها و وجهها اذا خرجت لحاجة.
یعنی جلباب عبارت است از روسری ای كه در موقع خروج از منزل به كار
برده می‏شود و سر و صورت را با آن می‏پوشانند."

 

ولی ضمن تفسیر آیه می‏گوید:
"
ای قل لهولاء فلیسترن موضع الجیب بالجلباب و هو الملائة التی تشتمل‏
بها المرأه یعنی مقصود اینست كه با روپوشی كه زن به خود می‏گیرد محل‏
گریبان را بپوشاند."

بعد می‏گوید:
"
و گفته شده است كه جلباب همان چارقد است و مقصود آیه اینست كه‏
زنان آزاد در وقت بیرون رفتن پیشانیها و سرها را بپوشانند."

 

چنانكه ملاحظه می‏فرمائید معنی جلباب از نظر مفسران چندان روشن نیست.
آنچه صحیح تر به نظر می‏رسد این است كه در اصل لغت، كلمه جلباب شامل هر
جامه وسیع می‏شده است، ولی غالبا در مورد روسریهائی كه از چارقد بزرگتر
و از ردا كوچكتر بوده است به كار می‏رفته است. ضمنا معلوم می‏شود دو نوع‏
روسری برای زنان معمول بوده است: یك نوع روسریهای كوچك كه آنها را
خمار یا مقنعه می‏نامیده‏اند و معمولا در داخل خانه از آنها استفاده‏
می‏كرده‏اند. نوع دیگر روسریهای بزرگ كه مخصوص خارج منزل بوده است.
این معنی با روایاتی كه در آنها لفظ جلباب ذكر شده است نیز سازگار است‏،

مانند روایت عبیدالله حلبی(*)

(*) مضمونش این بود كه در مورد زنان سالخورده جایز است خمار و جلباب را كنار بگذارند و نگاه به موی آنها مانعی ندارد. از این جمله فهمیده می‏شود‌ كه جلباب وسیله پوشانیدن موی سر بوده است.

 

همچنین در روایات دیگر در كافی (1) در تفسیر همان آیه وارد شده است‏
كه حضرت صادق علیه السلام می‏فرماید: "الخمار و الجلباب اذا كانت‏
المرأه مسنة" یعنی وقتی زن سالخورده‏ای باشد جایز است چارقد و روسری‏
را زمین بگذارد.
بنابراین مقصود از نزدیك ساختن جلباب، پوشیدن با آن می‏باشد، یعنی‏
وقتی می‏خواهند از خانه بیرون بروند روسری بزرگ خود را با خود بردارند.
البته معنی لغوی نزدیك ساختن چیزی، پوشانیدن با آن نیست بلكه از مورد،

چنین استفاده می‏شود. وقتی كه به زن بگویند جامه‏ات را به خود نزدیك‏
كن مقصود اینست كه آن را رها نكن، آنرا جمع و جور كن، آنرا بی اثر و
بی خاصیت رها نكن و خود را با آن بپوشان.

 

استفاده زنان از روپوشهای بزرگ كه بر سر می‏افكنده‏اند دو جور بوده است‏:

یك نوع صرفا جنبه تشریفاتی و اسمی داشته است همچنانكه در عصر حاضر
بعضی بانوان چادری را می‏بینیم كه چادر داشتن آنها صرفا جنبه تشریفاتی‏
دارد. با چادر هیچ جای بدن خود را نمی‏پوشانند، آنرا رها می‏كنند. وضع‏
چادر سركردنشان نشان می‏دهد كه اهل پرهیز از معاشرت با مردان بیگانه‏
نیستند و از اینكه مورد بهره‏برداری چشم ها قرار بگیرند ابا و امتناعی‏
ندارند. نوع دیگر برعكس بوده و هست: زن چنان با مراقبت جامه‏های خود
را به خود می‏گیرد و آنرا رها نمی‏كند كه نشان می‏دهد؛

اهل عفاف و حفاظ است. خودبخود دورباشی ایجاد
می‏كند و ناپاكدلان را مأیوس می‏سازد.

 

ادامه این مطلب را در پست های بعدی مطالعه کنید.